Prebiotyki na jelita i probiotyki - korzyści, różnice i stosowanie

Zastanawiasz się, jak dbać o jelita? Zatem pojęcia probiotyk i prebiotyk z pewnością nie są Ci obce. Czy wiesz jednak, czym różnią się probiotyki a prebiotyki oraz które naturalne prebiotyki na jelita warto włączyć do codziennej diety, by wspomóc pracę układu pokarmowego? Jeśli nie, sprawdź koniecznie ten artykuł.

Czym są probiotyki i prebiotyki?

Aby zrozumieć, jak dbać o jelita, warto zacząć od podstaw, czyli od wyjaśnienia, co to są probiotyki i prebiotyki oraz jaką rolę probiotyki i prebiotyki pełnią w organizmie.

Co to jest probiotyk?

Probiotyk to żywy mikroorganizm (bakteria lub konkretny szczep drożdży) który, podany w odpowiedniej ilości, wywiera korzystny wpływ na ludzki organizm.

Najczęściej stosowane i najlepiej przebadane szczepy probiotyków na jelita to:

• Lactobacillus rhamnosus (Lactobacillus GG);
• Bifidobacterium animalis z podgatunkiem Bifidobacterium lactis;
• Lactobacillus plantarum;
• Saccharomyces boulardii CNCM I-745 – specyficzny szczep niepatogennych drożdży stanowi równie dobry probiotyk jak bakterie!

Dobre probiotyki znajdziemy także w fermentowanych produktach mlecznych, takich jak jogurty naturalne, kefiry czy maślanki, fermentowanych produktach roślinnych (np. miso lub kimchi) i kiszonkach (kapuście kiszonej, ogórkach kiszonych itp.). 

Co to jest prebiotyk?

Skoro wiemy już, co to jest probiotyk, warto wyjaśnić, czym są prebiotyki. Tak nazywa się naturalne substancje odżywcze nietrawione przez człowieka, które stanowią pożywkę dla bakterii jelitowych.

Najlepsze prebiotyki poprawiają wchłanianie substancji odżywczych, mogą także regulować rytm wypróżnień oraz przeciwdziałać stanom zapalnym w przewodzie pokarmowym. Ponieważ wspierają one bezpośrednio równowagę mikroflory jelitowej, utarło się, że często używa się pojęcia „prebiotyk na jelita”.

Najczęściej stosowane substancje o działaniu prebiotycznym to:

• beta-glukany;
• inulina;
• fruktooligosacharydy (FOS);
• galaktooligosacharydy (GOS);
• laktuloza;
• oligosacharydy sojowe;
• skrobia oporna.

Natomiast jeśli chodzi o naturalne prebiotyki, są nimi np.: czosnek, cebula, por, karczochy, rośliny strączkowe, a także pełnoziarniste produkty zbożowe.

Korzyści ze stosowania probiotyków i prebiotyków

Istnieje wiele badań naukowych, które potwierdzają, że probiotyki i prebiotyki regulują pracę jelit, wspomagają trawienie oraz poprawiają wchłanianie składników odżywczych (Fooks & Gibson, 2002; de Vrese & Schrezenmeir, 2008; Nowak et al., 2010; Mojka, 2014; Instytut Mikroekologii, 2024). To jednak nie wszystkie korzyści ze stosowania probiotyków i prebiotyków na jelita.

Dobre probiotyki i prebiotyki stosuje się także:

• po antybiotykoterapii, aby odbudować florę jelitową i zmniejszyć skutki uboczne leczenia antybiotykami (de Vrese & Schrezenmeir, 2008; Jungersen et al., 2014; Mojka, 2014);
• u osób z nietolerancją laktozy, celem łagodzenia objawów (Nowak et al., 2010; Mojka, 2014; Oak & Jha, 2018; Cano-Contreras et al., 2020);
• u osób z zespołem jelita drażliwego, celem łagodzenia objawów (Fooks & Gibson, 2002; de Vrese & Schrezenmeir, 2008; Mojka, 2014; Shanshal et al., 2024);
• w celu stymulacji układu immunologicznego i zwiększenia odporności organizmu na powszechne infekcje dróg oddechowych (Nowak et al., 2010; Jungersen et al., 2014; Mojka, 2014);
• w leczeniu i profilaktyce biegunek (Fooks & Gibson, 2002; Jungersen et al., 2014; Mojka, 2014).

Warto wiedzieć: Probiotyki i prebiotyki zwykle są dobrze tolerowane. W rzadkich przypadkach (np. u pacjentów z ciężkimi schorzeniami) probiotyki mogą wywołać łagodne dolegliwości żołądkowo-jelitowe, takie jak np. dyskomfort, refluks żołądkowo-przełykowy lub wzdęcia (Marteau & Seksik, 2004; Ryan & Patno, 2021). Zdaniem autorów przeglądu systematycznego Tolerance of Probiotics and Prebiotics, opublikowanego w czasopiśmie Journal of Clinical Gastroenterology, „tolerancja zależy od dawki i indywidualnych czynników nadwrażliwości” (Marteau & Seksik, 2004).

Probiotyki a prebiotyki – czym się różnią?

Pojęcia probiotyki i prebiotyki często są stosowane zamiennie. Tymczasem nie są to synonimy. Probiotyki to żywe mikroorganizmy, czyli całe bakterie lub drożdże, natomiast prebiotyki to składniki pokarmowe, które stanowią pożywkę dla korzystnych bakterii jelitowych. Probiotyki i prebiotyki działają zatem synergicznie i najlepsze efekty zdrowotne daje ich połączenie. Sprawdź też: Probiotyk, prebiotyk, postbiotyk i synbiotyk – czym się różnią?

Probiotyk a prebiotyk – różnice
Porównywany aspekt	Probiotyk	Prebiotyk
Charakter biologiczny	Żywe mikroorganizmy	Naturalne substancje odżywcze
Funkcja	Probiotyki wywierają korzystny wpływ na ludzki organizm	Prebiotyki nie są trawione przez człowieka, stanowią one pożywkę dla korzystnych bakterii jelitowych
Przykłady	Lactobacillus rhamnosus (Lactobacillus GG)   Bifidobacterium animalis z podgatunkiem Bifidobacterium lactis   Lactobacillus plantarum   Saccharomyces boulardii CNCM I-745	Beta-glukany   Inulina   Fruktooligosacharydy (FOS)   Galaktooligosacharydy (GOS)   Laktuloza   Oligosacharydy sojowe   Skrobia oporna
Naturalne źródła prebiotyków i probiotyków	Fermentowane produkty mleczne: jogurt naturalny, kefir, maślanka   Fermentowane produkty roślinne, np. kombucha   Kiszonki: kapusta kiszona, kimchi, ogórki kiszone	Naturalne prebiotyki to: warzywa: cebula, czosnek, karczoch, por, szparagiprodukty pełnoziarnisterośliny strączkowerośliny zielne: cykoria, topinambur

Jak wybrać dobre probiotyki i prebiotyki?

Probiotyki i prebiotyki na jelita różnią się pod względem składu oraz mechanizmu działania, dlatego wybór odpowiedniego preparatu może być niełatwy. W razie wątpliwości zawsze warto skonsultować się z farmaceutą lub lekarzem, który pomoże w doborze odpowiedniego preparatu oraz podpowie, jak stosować probiotyki i prebiotyki.

Po czym poznać dobry probiotyk? Najlepsze probiotyki mają czytelne etykiety, na których widnieją kluczowe informacje, takie jak:

• pełna nazwa szczepu bakteryjnego – każdy szczep probiotyczny ma trzyczęściową nazwę, na którą składają się: rodzaj, gatunek oraz oznaczenie szczepu. Przykład: Lactobacillus plantarum 299v;
• liczba żywych bakterii w jednej porcji produktu (ang. Colony Forming Units, CFU). Dobry probiotyk zawiera co najmniej 1-10 miliardów CFU w jednej dawce;
• informacje o badaniach klinicznych i/lub rekomendacjach organizacji naukowych – dobre probiotyki można poznać po ich udokumentowanym działaniu klinicznym.

Jakie probiotyki wybrać – lepsze są produkty farmaceutyczne czy naturalne, np. fermentowane pokarmy i kiszonki?

Jakie probiotyki wybrać? Czym różnią się produkty farmaceutyczne od naturalnych fermentowanych pokarmów?

Produkty farmaceutyczne:

• dostarczają wysokospecyficznych, przebadanych szczepów probiotycznych;
• mają udokumentowaną stabilność i skuteczność;
• zawierają bakterie w ściśle kontrolowanej ilości.

Naturalne probiotyki w formie produktów fermentowanych oraz kiszonek stanowią ważny element codziennej diety, ponieważ dostarczają naturalnych kultur bakterii. Dobrze wspierają one jelita i ogólne zdrowie, ale nie zapewniają tak precyzyjnego działania jak preparaty farmaceutyczne, ponieważ cechuje je zróżnicowany i zmienny skład mikroorganizmów. Zatem, jeśli potrzebne jest działanie celowe (np. przy antybiotykoterapii), naturalne probiotyki nie zastąpią produktów farmaceutycznych.

Warto wiedzieć: jeśli produkt farmaceutyczny jest oznaczony jako synbiotyk, oznacza to, że zawiera on probiotyk i prebiotyk, czyli znajdziemy w nim zarówno żywe kultury bakterii, jak i pożywkę wspierającą ich wzrost i aktywność w jelitach.

Ranking probiotyków

Przykładem dobrego probiotyku jest Sanprobi IBS. Preparat zawierający bakterie probiotyczne Lactiplantibacillus plantarum 299v (wcześniej Lactobacillus plantarum 299v) posiada pozytywną opinię Instytutu „Pomnik-Centrum Zdrowia Dziecka” nr 83/OP oraz Instytutu Jakości Jagiellońskiego Centrum Innowacji, co potwierdza jego dobre właściwości probiotyczne i bezpieczeństwo dla konsumentów.

W rankingach probiotyków spotkamy się również z połączeniem w jednym preparacie drożdży z gatunku Saccharomyces boulardii oraz bakterii Lactobacillus rhamnosus GG. Dobrym przykładem jest preparat Enteromax. Z kolei niektóre preparaty farmaceutyczne, jak np. Multilac Synbiotyk czy Sanprobi Super Formula to synbiotyki. Zawierają one bakterie probiotyczne, a także najlepsze prebiotyki, np.  fruktooligosacharydy (FOS) czy inulinę.

Najlepsze prebiotyki

Najlepsze prebiotyki syntetyczne lub modyfikowane przemysłowo to: inulina, fruktooligosacharydy (FOS) oraz galaktooligosacharydy (GOS). Jeśli chodzi o naturalne prebiotyki na jelita i nie tylko, jednym z najlepszych źródeł inuliny jest korzeń cykorii. Tymczasem bogate w inulinę oraz fruktooligosacharydy (FOS) są: cebula, czosnek i por.

Jak ocenić jakość probiotyków – produkcja i certyfikaty

Jakość produkcji probiotyków i prebiotyków powinna mieć dla konsumenta kluczowe znaczenie. Im lepsze standardy produkcji, tym bowiem większa gwarancja żywotności szczepów bakterii probiotycznych, bezpieczeństwa i skuteczności działania. W eubioco stosujemy praktyki produkcyjne, które realnie wpływają na jakość i stabilność probiotyków. Nasza produkcja probiotyków odbywa się zgodnie ze standardem GMP (Good Manufacturing Practice) – tym samym, który stosuje się w wytwarzaniu leków. Oznacza to ścisłą kontrolę każdego etapu produkcji oraz pełną identyfikowalność surowców.

Sprawdź, by dowiedzieć się więcej: Rodzaje certyfikatów suplementów diety: GMP, HACCP, Czym są zasady GMP? – Dobra Praktyka Produkcyjna w pigułce.

W Eubioco stawiamy na:

• indywidualne podejście do receptury produktu;
• kontrolę jakości na każdym etapie – zarówno surowce, jak i gotowe produkty przechodzą regularne badania pod kątem czystości i bezpieczeństwa;
• stałe monitorowanie temperatury i wilgotności – proces produkcji przebiega w temperaturze poniżej 25°C i przy wilgotności nieprzekraczającej 40% RH, co chroni szczepy bakterii probiotycznych przed utratą aktywności.
• odpowiednio dobrane opakowania, które zabezpieczają produkt przed wilgocią, tlenem i światłem, dzięki czemu probiotyk pozostaje skuteczny przez cały okres przydatności;
• archiwum prób produktów – przechowujemy próbki po dacie ważności, co umożliwia ponowną weryfikację jakości.

Dzięki wyżej wymienionym procedurom konsument:

• otrzymuje dobry probiotyk, który pozostaje stabilny przez cały okres ważności, co zapewnia maksymalną skuteczność i bezpieczeństwo;
• zyskuje pewność, że deklarowana przez producenta liczba żywych kultur bakterii rzeczywiście dotrze do jelit;
• zyskuje większą pewność działania probiotyku także w dłuższym przechowywaniu i transporcie.

Chcesz dowiedzieć się więcej? Poznaj eubioco.

Jak i kiedy stosować probiotyki i prebiotyki?

Na koniec kilka słów na temat tego, jak stosować probiotyki i prebiotyki oraz kiedy brać probiotyki, by zwiększyć ich skuteczność.

Jak stosować probiotyki?

By dobre probiotyki działały skutecznie, zawsze stosuj je zgodnie z zaleceniami producenta:

• przyjmuj probiotyki i prebiotyki razem;
• unikaj popijania probiotyków gorącymi napojami;
• większość preparatów należy przyjmować podczas posiłku lub tuż po nim;
• w trakcie antybiotykoterapii zachowaj 2-3-godzinny odstęp pomiędzy przyjęciem antybiotyku i probiotyku.

Jak stosować syntetyczne i naturalne prebiotyki?

Prebiotyki, czyli pożywkę dla dobrych bakterii, warto przyjmować regularnie, razem z probiotykami. Jeśli chodzi o naturalne prebiotyki, warto je włączyć do diety na stałe.

Kiedy brać probiotyki?

Probiotyki stosuje się:

• podczas i po antybiotykoterapii;
• profilaktycznie, aby wspierać równowagę mikrobioty;
• przy problemach trawiennych (biegunka infekcyjna, biegunka podróżnych, nietolerancja laktozy, zespół jelita drażliwego);
• w okresach obniżonej odporności organizmu;
• w sytuacjach zwiększonego stresu lub nieregularnej diety.

Sytuacje wymagające konsultacji z lekarzem

Jeśli probiotyk jest przyjmowany z powodu przewlekłych dolegliwości jelitowych, warto omówić długoterminową suplementację z lekarzem.

Inne sytuacje, które mogą wymagać konsultacji, to także:

• antybiotykoterapia;
• obecność poważnych chorób przewodu pokarmowego lub innych schorzeń przewlekłych.

Lekarz najlepiej doradzi, jakie probiotyki stosować w danym przypadku, pomoże również z dobraniem dawkowania danego preparatu farmaceutycznego.

Prebiotyki na jelita i probiotyki – najczęściej zadawane pytania

Co to jest probiotyk?

Probiotyk to żywy mikroorganizm (np. bakteria lub konkretny szczep drożdży), który wspiera zdrowie, głównie jelit.

Co daje probiotyk?

Probiotyki wzmacniają mikroflorę jelitową, wspierają odporność oraz poprawiają trawienie. Wspomagają one również kondycję organizmu po antybiotykoterapii.

Kiedy brać probiotyki?

Probiotyki najczęściej stosuje się podczas antybiotykoterapii oraz po jej zakończeniu. Probiotyki są pomocne również przy biegunkach, problemach z trawieniem oraz spadku odporności.

Czy probiotyki mają skutki uboczne?

Probiotyki zwykle są dobrze tolerowane. W rzadkich przypadkach mogą wywołać łagodne skutki uboczne, takie jak np. dyskomfort lub wzdęcia.

Jak wybrać dobre probiotyki?

By wybrać dobry probiotyk na jelita, należy zwrócić uwagę na oznaczenia na etykiecie, w tym: konkretne szczepy oraz liczbę CFU (liczbę żywych bakterii w jednej porcji produktu).

Czy dobre probiotyki są na receptę?

Nie. Większość probiotyków i prebiotyków jest dostępna bez recepty. Dostępne są również naturalne prebiotyki i probiotyki, jednak, jeśli potrzebne jest działanie celowe, nie zastąpią one dobrych probiotyków – produktów farmaceutycznych

Jakie probiotyki dla dorosłych wybrać?

Wśród dobrych probiotyków wymienia się preparaty probiotyczne, które zawierają mieszankę różnych szczepów bakterii probiotycznych. Często łączy się np. bakterie z rodzajów Lactobacillus oraz Bifidobacterium lub drożdże z gatunku Saccharomyces boulardii z bakteriami probiotycznymi Lactobacillus rhamnosus GG.

Jak stosować probiotyki? Czy probiotyk można brać cały czas?

Probiotyki zwykle stosuje się w cyklach, np. przez 4–12 tygodni z przerwami. Stosowanie probiotyków i prebiotyków przez dłuższy czas warto skonsultować ze specjalistą. Długoterminowe stosowanie probiotyków i prebiotyków, np. przy chorobach przewlekłych, warto omówić z lekarzem.

BIBLIOGRAFIA

1. Cano-Contreras, A.D., Minero Alfaro, I.J., Medina López, V.M., Amieva Balmori, M., Remes Troche, J.M., Espadaler Mazo, J., Perez Lopez, N. (2020). Efficacy of i3.1 Probiotic on Improvement of Lactose Intolerance Symptoms. Journal of Clinical Gastroenterology, 56, 2, 141–147. https://doi.org/10.1097/mcg.0000000000001456.
2. de Vrese, M., Schrezenmeir, J. (2008). Probiotics, Prebiotics, and Synbiotics. Food Biotechnology, 111, 1–66. https://doi.org/10.1007/10_2008_097.
3. Fooks, L.J., Gibson, G.R. (2002). Probiotics as modulators of the gut flora. British Journal of Nutrition, 88, S1, 39-49. https://doi.org/10.1079/bjn2002628.
4. Instytut Mikroekologii. (2024). Probiotyki vs prebiotyki: Jakie są różnice i dlaczego są ważne dla zdrowia? [online] Available at: https://instytut-mikroekologii.pl/probiotyki-vs-prebiotyki-jakie-sa-roznice-i-dlaczego-sa-wazne-dla-zdrowia [dostęp online: 28.11.2025 r.]
5. Jungersen, M., Wind, A., Johansen, E., Christensen, J., Stuer-Lauridsen, B., Eskesen, D. (2014). The Science behind the Probiotic Strain Bifidobacterium animalis subsp. lactis BB-12®. Microorganisms, 2, 2, 92-110. https://doi.org/10.3390/microorganisms2020092.
6. Marteau, P., Seksik, P. (2004). Tolerance of Probiotics and Prebiotics. Journal of Clinical Gastroenterology, 38, 2, 67-69. https://doi.org/10.1097/01.mcg.0000128929.37156.a7.
7. Mojka, K. (2014). Probiotyki, prebiotyki i synbiotyki – charakterystyka i funkcje. Problemy Higieny i Epidemiologii 95, 3, 541-549.
8. Nowak, A., Śliżewska, K., Libudzisz, Z. (2010). Probiotyki – Historia I Mechanizmy Działania. ŻYWNOŚĆ. Nauka. Technologia. Jakość, 4, 71, 5-19. https://doi.org/10.15193/zntj/2010/71/005-019.
9. Oak, S.J., Jha, R. (2018). The effects of probiotics in lactose intolerance: A systematic review. Critical Reviews in Food Science and Nutrition, 59, 11, 1675–1683. https://doi.org/10.1080/10408398.2018.1425977.
10. Ryan, J.J., Patno, N.M. (2021). Short-Term Tolerability, Safety, and Gut Microbial Composition Responses to a Multi-Strain Probiotic Supplement: An Open-Label Study in Healthy Adults. Integrative medicine (Encinitas, Calif.), 20, 1, 24–34. Available at: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/34393673 [dostęp online: 28.11.2025 r.]
11. Shanshal, S.A., Alsaaty, M.H., Al-Qazaz, H., Al-Zidan, R.N. (2024). Two Lactobacilli strains as adjuvant therapy in the management of irritable bowel syndrome: a randomized control trial. Ceska a Slovenska farmacie: casopis Ceske farmaceuticke spolecnosti a Slovenske farmaceuticke spolecnosti, 72, 5, 233–241. Available at: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38195431 [dostęp online: 28.11.2025 r.]